İlçeye bağlı 23 köy muhtarlığı ve 7 mahalle muhtarlığı vardır.
İlçeye bağlı köyler:
Alancık, Aşıklı, Aybasan,
Başçavuş, Büyükmutlu,
Celallı, Dağlı, Demirkaya, Dereköy, Dördül, Edeler, Furuncuk, Gürleyik,
Gürpelit, Harmangeriş, Himmet, Az.Kalaycı, Küçükmutlu, Salman, Sefer,
Tepecik, Uzunyol ve Yarımca
İlçeye bağlı mahalleler: Merkez, Çevrik,
Dibekli, Güneytekke, Karaman, Korucak ve Kuztekke
İlçede iş sahaları ve sanayi kuruluşları
olmadığından, arazi de tarım için işlemesi zor bir yapıya sahip olduğundan
ilçe sürekli dışarıya göç vermektedir. 2007 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt
Sistemi göre ilçe merkezinin nüfusu 1.565, köylerin nüfusu 3.973 , toplam
5.538 olarak tespit edilmiştir. Halbuki Şenpazar nüfusuna kayıtlı 28.000
civarında kişi bulunmaktadır. Buna göre ilçe nüfusuna kayıtlı 22.000 kişi
ilçe dışında bulunmaktadır.Ayrıca nüfus kaydını başka il nüfuslarına aldıran
binlece Şenpazar'lı dışarlarda yaşamaktadır.
Coğrafi Yapı
Konum
Şenpazar, Kastamonu ilinin kuzeybatısında,
Karadeniz Bölgesi'nin Batı Karadeniz bölümünde yer almaktadır.
Kastamonu il merkezine 100 km mesafede olup,
Karadeniz'e uzaklığı 37 km dir. İlçe Kuzeyde Cide, Güneyde Azdavay,
Kuzeydoğuda Doğanyurt ilçeleri tarafından çevrilmiştir. İlçenin denizden
yüksekliği 335 metredir.
Yeryüzü Şekilleri
İlçe, Karadeniz Bölgesinin jeolojik yapısına uygun
olarak genç kıvrım dağları ile kaplıdır. Dağlık ve engebeli olan bu arazi
üzerinde, akarsuların oluşturduğu vadiler bulunur. İlçe merkezi de böyle bir
vadi üzerinde bulunmaktadır. Değişik yollarla beslenen Şenpazar Çayı ilçe
merkezinden geçer. Arazinin dağlık ve engebeli oluşu ile ilçe merkezinin
Şenpazar Çayı yatağında bulunması dağlık bölgede kurulu köylerle ilçe
merkezi arasında büyük bir yükseklik farkı oluşturmaktadır.
İklim ve Bitki Örtüsü
Şenpazar tipik Karadeniz iklimi etkisi altındadır.
Bölgenin bol yağışlı olması doğal bitki örtüsü açısından zenginleşmeyi de
beraberinde getirmiştir. Ormanlık bir bölgede bulunan İlçe genel olarak
Karadenize ait bitki örtüsü ile kaplıdır.
Tarihçe
Şenpazar’ın yerleşim yeri olarak ne zamandan beri
kullanıldığına dair kesin bir bilgi olmamakla birlikte, halk arasında
söylenegelen değişik rivayetler bulunmaktadır. İşte bu rivayetlerin bir
kısmından ve çevrede bulunan kerpiç yapı ve mezarlık kalıntılarından
hareketle Şenpazar’ın Bizans dönemine uzandığı fikri ağır basmaktadır.
Buradan yola çıkarak tarihi süreç içerisinde Bizans, Selçuklu ve Osmanlılar
tarafından yurt edinilen Şenpazar ile ilgili önemli bir tarihi kalıntı ele
geçirilememiştir. Fakat değişmeyen ve halk arasında şüphe edilmeyen bir şey
var ki o da ilk yerleşim alanının bu gün ilçeye bağlı olan “Kuztekke” olarak
bilinen mahallenin olduğu yer olmasıdır. Çok eski dönemlerde bu gün Kuztekke
olarak bilinen mahallede Tekkeşin adında Şeyhlerin bir araya geldiği bir
tekke varmış. Bu sebeple bu tekkenin bulunduğu yere Tekke Mahallesi
denilmiş. Burası sabah güneşini geç aldığından da “Kuz” eklenerek Kuztekke
adı konulmuş. İlçemizin merkezi bu köyden gelmektedir.
Diğer bir rivayete göre ise, Candaroğulları
zamanında Buhara’dan (Orta Asya) 1309 yıllarında Şir Ali Bani adında bir
şeyh göç ederek Tekke adı verilen mahalleye yerleşmiştir. Bu köyün bu
tarihten itibaren Şeyh Şir Ali Bani ve beraberindekiler tarafından kurulduğu
ve nüfusunun da bunlardan türediği söylenmektedir. İşte Şir Ali Bani’nin
mahallesini oluşturan yere Şeyh Şir Ali Bani’nin şehri veya şehir kuran
manasına “Şehribani” adı verilmiştir. Daha sonra Şehribani isminin halk
arasında “Şarabana” olarak telaffuz edildiği ve 1948-1950yılları arasında İl
Genel Meclisi tarafından “Şarbana” olarak belirlendiği bilinmektedir.
İlk olarak “Şehribani” daha sonra ise halk arasında
“Şarabani veya Şarbana” biçiminde söylenmeye başlanan ilçe adı daha sonra
1968 yılında “Şenpazar” olarak resmileşmiştir. 1954 yılında nahiye olmuş,
1974 yılında Belediye teşkilatı kurulmuş olup; 1987 yılının Mayıs ayında ise
ilçe olmasına karar verilmiştir.
Şenpazar ilçesi Kastamonu il merkezine 100 km
mesafededir. İlçenin Karadeniz’e uzaklığı 38 km olup deniz seviyesinden
yüksekliği 335 metredir. Yeryüzü şekilleri genellikle engebeli bir arazi
yapısına sahip olup yemyeşil ormanlarla kaplıdır. İlçenin ormanlarında çok
zengin ağaç türleri mevcuttur. Ormanlarımızda yaban hayatın en güzel
örnekleri yaşam sürmektedir.İlçede tipik Karadeniz iklimi hakim olmaktadır.
İlkbahar ve sonbaharda bol yağmurlar yağdığından buna bağlı olarak tabiat
yeşillere bezenmektedir.
İlçe merkezinden geçen Şenpazar Çayı bu ormanlara
düşen yağışın bir kısmını Karadeniz’e taşımakta, ancak zaman zaman ilçe
merkezini tehdit edebilmektedir. Bu akarsu üzerinde bulunan ve ilk kez 1997
senesinin Mayıs ayında ATLAS ekibince geçilebilen Şehriban Kanyonu hala daha
gizemini korumakta, dik yamaçlarının bazı yerlerde birbirine bir metre kadar
yaklaştığı söylenmektedir.
Kanyonu geçmeyi deneyen Atlas ekibi zorlu bir
çalışmadan sonra bu kanyonu ilk geçenler ünvanını almıştır. Bir daha da
deneyen olmamıştır. Şenpazar çayının içinde bulunan ve Dağlı ile Dereköy
Köyü sınırlarından başlayıp Cide Kumköy sınırlarına ulaşan Şehriban kanyonu
geçilmezliğini koruyor. İlçemizin her yeri doğal bir park görünümündedir.
Zaten bir kısım ormanları Küre Dağları Milli Parkı sınırları içinde
kalmaktadır.
İlçenin içme suyunun da temin edildiği ve Gürleyik
Çayının kaynağını oluşturan Değirmenbaşı Suyu ilçeden 6 km uzakta doğal
kaynaktır. Suyun kaynağı ve çevresi doğal yapısıyla görülmeye değer
yerlerdir.
Kış mevsiminde ilçe sakinleri hayvanlarıyla meşgul
olmakta, ilçenin bazı köylerinde ise yerel el sanatı olan kaşık yapımı ve
sepet örme görülmektedir.
Dağlı Kuylucu adıyla anılan çok geniş bir çukur
alan Dağcılık ve Mağara turizmi için görülmeye ve gizemini çözmeye değer
yerlerdir.
400 metre derinliğinde , normal olarak inilmesi
mümkün olmayan duvarları kaya ve taş aralarında ağaçların bulunduğu
Kuylucu’nun dibinden su kaynağı bulunduğu ve buradan çıkan suyun yine aynı
çukurun dibinden yerin altına doğru süzüldüğü söylenmektedir.
İlçenin ormanlarında buna benzer doğal mağaralar
mevcut olup daha incelenmediğinden kayıtlarda gözükmemektedir. Baragöz
Yaylası ilçenin 5 km doğusunda ilçeyi kuş bakışı gören Hasantepesi üzerinde
doğal mesire yeridir. Kızılcasu, Atalanı, Isırganlı, Karacakaya ormanları
içerisinde değişik türde ağaç ve yabani hayvanların bulunduğu tabii park
olarak gezilip görülmeye değer yerlerdir.
Turistik Yerler
Şenpazar ilçesi sahip olduğu doğal yapısı ile
cenneti andıran ormanları, doğal su kaynakları ile eşine nadir rastlanan
güzelliklere sahiptir.
- DEĞİRMENBAŞI SUYU: İlçeye altı kilometre
uzaklıkta olup Gürleyik Köyü sınırları içerisindedir. Kaynağın çıktığı
yer ormanlık bir arazi içerisinde olup görülmeye değerdir. İlçenin içme
suyu bu kaynaktan sağlanmaktadır.
- FABRİKA DERESİ: İlçeye sekiz kilometre
uzaklıkta olup Gürpelit Köyü sınırları içerisindedir.Bu su üzerinde
alabalık tesisleri kurulmuştur
- YASLIKIZ, BUĞMA, BARAGÖZ,HARMANCIK EVLERİ:
İlçeye bağlı Kuztekke mahallesinde tamamen ormanla kaplı yayla ve mesire
yerleridir.
- KIZILCASU, AT ALANI, ISIRGANLL KARACAKAYA
ORMANLARI: İçerisinde değişik türde ağaç ve yabani hayvanların bulunduğu
tabii park durumundadır.
- ERENLER TÜRBESİ: Dağlı Köyü mevkiinde Arpa
Çukuru tabir edilen yerde bulunmaktadır.
- ŞEYH SİR ALİ BANİ TÜRBESİ: Kuztekke Mahallesi
Tekke mevkiinde bulunmaktadır.
- KIRK MERDİVEN: Salman Köyü sınırları
içerisindedir. Taştan oyma merdivenlerden dönerek inilmektedir. Eski
kalıntılar define arayıcıları tarafından karıştırılmıştır
- BEZEZ KALINTILARI:
Alancık köyü sınırları İçerisinde, eskiden
yerleşim yeri olduğu anlaşılan, toprak altında kalan kalıntılardır.
- DAĞLI KUYLUCU: Dağlı Köyü sınırları İçerisinde
150-200 metre derinliği olan büyük bir çukurluktur.
|
